به گزارش خبرگزاری حوزه، همزمان با فرارسیدن ماه محرمالحرام، این خبرگزاری با انتشار پرونده ویژه «زیارت عاشورا» و با حضور حجتالاسلام والمسلمین جواد محدثی، گامی در شرح زیارت عاشورا برمیدارد تا دریچهای نو به سوی معارف اهلبیت (ع) گشوده شود؛ این پرونده ویژه به حضور مخاطبان ارجمند و عزاداران وفادار سیدالشهدا (ع) تقدیم میگردد.
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین؛ السلام علیک یا اباعبدالله
سلام و درود خدمت شما بینندگان عزیز.
در شرح زیارت عاشورا به این فراز میرسیم که میخوانیم:
«وَ أَسْأَلُ اللّٰهَ بِحَقِّکُمْ وَ بِالشَّأْنِ الَّذِی لَکُمْ عِنْدَهُ أَنْ یُعْطِیَنِی بِمُصَابِی بِکُمْ أَفْضَلَ مَا یُعْطِی مُصَاباً بِمُصِیبَتِهِ، مُصِیبَةً مَا أَعْظَمَهَا وَ أَعْظَمَ رَزِیَّتَهَا فِی الْإِسْلَامِ».
در این بخش از زیارت، از خدای متعال درخواست میکنیم که در برابر سوگواری و عزاداری برای سیدالشهدا علیهالسلام و خاندان رسالت، اجر و پاداشی شایسته به ما عطا فرماید. این درخواست همراه با قسم است؛ یعنی خداوند را به امری مقدس سوگند میدهیم تا خواسته ما را اجابت کند. آنچه خداوند را به آن قسم میدهیم، حق و شأن اهلبیت علیهمالسلام است.
در عبارت «أسأل الله بحقکم»، از خداوند میخواهیم به حق شما اهلبیت علیهمالسلام، این خواسته را برآورده سازد. اینجا مناسب است به حقوقی اشاره کنیم که ائمه معصومین و اهلبیت علیهمالسلام بر گردن ما دارند و در برابر این حقوق، ما نیز وظایف و تکالیفی بر عهده داریم.
نخستین حق، حق معرفت است. ما نسبت به اولیای الهی وظیفه شناخت و معرفت داریم. به همین دلیل در دعاها از خداوند درخواست میکنیم: «عرّفنی نفسک، عرّفنی رسولک، عرّفنی حجتک». شناخت اهلبیت علیهمالسلام نخستین حقی است که بر عهده ما قرار دارد.
حق دیگر، حق محبت و مودت است. خداوند در قرآن کریم میفرماید: «قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی». این خواسته رسول خدا صلیاللهعلیهوآله از امت است که در برابر زحمات رسالت، نسبت به خاندان و فرزندان ایشان محبت و مودت داشته باشند.
حق دیگر، حق اطاعت است. ما به عنوان پیروان و امت اهلبیت علیهمالسلام وظیفه داریم از رهنمودها و اوامر آنان تبعیت کنیم. خداوند میفرماید: «أَطِیعُوا اللّٰهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ».
از دیگر حقوق، حق تقدیم است؛ یعنی در موقعیتهای مختلف، اهلبیت علیهمالسلام را بر دیگران مقدم بداریم و هیچکس را بر آنان ترجیح ندهیم.
حق دیگر، حق زیارت است. پیشتر نیز اشاره کردیم که در روایات آمده است هر امامی بر گردن دوستان و پیروان خود حقی دارد و از جمله ادای این حق، زیارت قبور مطهر آنان است.
حق دیگر، حق تعلم دین است. ما باید دین خود را از اهلبیت علیهمالسلام بیاموزیم. در زیارت جامعه کبیره میخوانیم: «بِکُمْ عَلَّمَنَا اللّٰهُ مَعَالِمَ دِینِنَا». خداوند به واسطه شما معارف و آموزههای دین را به ما تعلیم داده است. بنابراین در مسئله دینآموزی نیز اهلبیت علیهمالسلام حقی بر گردن ما دارند و وظیفه ما این است که معارف دینی خود را از آنان فرا بگیریم.
در این فراز از زیارت، خداوند را به همین حقوق و همچنین به شأن والای اهلبیت علیهمالسلام سوگند میدهیم. شأن آنان نزد خدای متعال بسیار عظیم است. رضایت آنان رضایت خداوند و خشم آنان خشم الهی است. محبت آنان همسویی با خداوند و دشمنی با آنان دشمنی با خداوند به شمار میآید.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله درباره حضرت زهرا سلاماللهعلیها فرمودند: «مَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَی اللّٰهَ». همچنین در شأن اهلبیت علیهمالسلام آمده است: «مَنْ أَحَبَّکُمْ فَقَدْ أَحَبَّ اللّٰهَ وَ مَنْ أَبْغَضَکُمْ فَقَدْ أَبْغَضَ اللّٰهَ». هر کس شما را دوست بدارد، خدا را دوست داشته و هر کس با شما دشمنی کند، با خداوند دشمنی کرده است. کسی که با شما ولایت و دوستی داشته باشد، در حقیقت با خداوند پیوند ولایت برقرار کرده و کسی که با شما دشمنی کند، در واقع با خداوند دشمنی کرده است.
اما ممکن است این پرسش مطرح شود که این اولیای بزرگ الهی با چنین مقام و منزلتی چگونه گرفتار مصیبتهای عظیم شدند؟ چرا خداوند برای آنان حصار حفاظتی ویژهای قرار نداد؟
پاسخ آن است که سنت الهی بر این قرار گرفته که انبیا، اولیا و معصومان علیهمالسلام زندگی عادی و طبیعی داشته باشند. البته گاهی جلوههایی از قدرت و عنایت ویژه الهی آشکار میشود. برای نمونه، خداوند حضرت اسماعیل علیهالسلام را از ذبح شدن نجات میدهد؛ در ماجرای اصحاب فیل، خانه کعبه را حفظ میکند و سپاه ابرهه نابود میشود؛ قوم حضرت موسی علیهالسلام نجات مییابند و فرعونیان در دریا غرق میشوند؛ یا هنگامی که حضرت ابراهیم علیهالسلام را در آتش میافکنند، خداوند آتش را برای او گلستان میسازد.
اما این موارد، نمونههایی استثنایی هستند. در مجموع، پیامبران الهی، ائمه معصومین و اولیای خدا در طول زندگی خود مصیبتهای فراوانی را تحمل کردهاند. بسیاری از آنان به شهادت رسیدهاند، بسیاری آواره شدهاند و سختیها و بلاهای گوناگونی را پشت سر گذاشتهاند. این مسئله بخشی از سنتهای الهی در عالم است.
از سوی دیگر، بلاهایی که انسانها با آن مواجه میشوند، همیشه یکسان نیستند. گاهی بلا جنبه کیفر و عقوبت دارد. قرآن کریم میفرماید: «مَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ»؛ بسیاری از مصیبتهایی که به انسان میرسد، نتیجه عملکرد و رفتار خود اوست.
گاهی نیز بلا برای امتحان و آزمون است تا بندگان صبور، مؤمن و مخلص شناخته شوند.
در مواردی دیگر، بلا وسیلهای برای ارتقای درجات معنوی است. همانگونه که گفتهاند:
«اگر با دیگرانش بود میلی
چرا جام مرا بشکست لیلی»
و نیز:
«هر که در این بزم مقربتر است
جام بلا بیشترش میدهند»
بنابراین از خدای متعال درخواست میکنیم به حق اهلبیت علیهمالسلام و به شأن والایی که نزد او دارند، برترین پاداشی را که به صاحبان مصیبت عطا میکند، به ما نیز عنایت فرماید. مصیبتی که بر شیعه، امت اسلام و بلکه بر همه انسانیت وارد شده است.
این چه مصیبتی است؟
«مُصِیبَةً مَا أَعْظَمَهَا وَ أَعْظَمَ رَزِیَّتَهَا فِی الْإِسْلَامِ».
مصیبتی بسیار بزرگ؛ مصیبتی که نهتنها در جهان اسلام و امت اسلامی، بلکه در سراسر آسمانها و زمین عظیم و جانسوز است. مصیبت امام حسین علیهالسلام و مصیبت اهلبیت علیهمالسلام در کربلا، مصیبتی بینظیر و کممانند است.
پس از این درخواست، فراز دیگری از زیارت مطرح میشود:
«اللّٰهُمَّ اجْعَلْنِی فِی مَقَامِی هَذَا مِمَّنْ تَنَالُهُ مِنْکَ صَلَوَاتٌ وَ رَحْمَةٌ وَ مَغْفِرَةٌ».
خدایا، مرا در این جایگاهی که اکنون قرار دارم، از کسانی قرار ده که صلوات، رحمت و مغفرت تو شامل حال آنان میشود.
منظور از «مقامی هذا» همان موقعیتی است که انسان در آن قرار دارد؛ جایگاه زائر امام حسین علیهالسلام، محب اهلبیت علیهمالسلام، کسی که در این مسیر آزمونهایی را پشت سر گذاشته و اندوه این مصیبت را در دل دارد.
در روایات فراوانی آمده است که محبت اهلبیت علیهمالسلام، زیارت آنان و ولایت و پیروی از ایشان، انسان را به مراتب بلند معنوی میرساند. نمونههای تاریخی بسیاری نیز در این زمینه وجود دارد که مجال پرداختن به آنها نیست.
تنها به این سخن پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله اشاره میکنم که فرمودند: کسی طعم حقیقی ایمان را نمیچشد مگر آنکه دوستی و دشمنی او برای خدا باشد؛ یعنی به خاطر خدا دوست بدارد، به خاطر خدا دشمن بدارد و موالات و معادات او بر محور رضای الهی شکل گرفته باشد.
بندگان خاص خدا کسانی هستند که بر همین اساس زندگی میکنند؛ با دوستان خدا دوستی دارند و با دشمنان خدا دشمنی میکنند. همچنین در روایات آمده است افرادی که خدمت پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهمالسلام میرسیدند و محبت خود را نسبت به آنان ابراز میکردند، بشارتهایی از اجر و پاداش الهی دریافت میکردند که در منابع روایی نقل شده و از عظمت و شکوه فراوانی برخوردار است.
در پایان، امیدواریم به برکت محبت اهلبیت علیهمالسلام و به سبب اندوه، سوگواری، اشک و داغی که در مصیبت آنان بر دل داریم، خدای متعال رحمت، مغفرت، توفیق و عنایت خویش را شامل حال ما گرداند.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
نظر شما